Mehmed Fâ’ik Bey
(hacı faik efendi) efendimiz hayatı
Hacı Faik Efendi (ö. 1319/1901) Melâmî şeyhi, müellif ve mutasavvıf şair
Ustrumca’da dünyaya gelen Hacı Faik Efendi’nin asıl adı Mehmed Faik Bey’dir. Şiirlerinde ve ilmî risalelerinde “Fâ’ik” mahlasını kullanmıştır. Melâmîliğin önemli temsilcilerinden ve Seyyid Hoca Muhammed Nûru’l-Arabî el-Melâmî’nin halifelerindendir. Muhammed Nûru’l-Arabî’nin vefatının ardından onun yerine geçerek dergâhın şeyhliği görevini üstlenmiştir. Tasavvufî terbiyesi, ilmi birikimi ve manevi önderliğiyle Melâmî çevrelerinde saygı ve itibar kazanmış; ihvan arasında “Hacı Faik Efendi” unvanıyla tanınmıştır.
1319/1901 yılında, misafir olarak bulunduğu Selânik’te vefat eden Hacı Faik Efendi’nin cenazesi İstanbul’a nakledilmiş ve Yenikapı Mevlevîhânesi civarındaki kabristanda, Langa Caddesi’nin sol kenarında defnedilmiştir.
Kendisinin büyük bölümü tasavvuf konularında kaleme alınmış çok sayıda eseri bulunmaktadır. Bu eserlerinin hiçbiri basılmamış, el yazması olarak kalmıştır. Bilinen eserleri arasında şunlar yer alır:
- Ecvibe-i Mutasavvıfâne – Tasavvufî sorulara cevaplar içeren bir risale.
- Mecmû‘a-i İlâhiyyât – İlâhî şiirlerin toplandığı bir mecmua.
- Şerh-i Hadîs-i “Mûtû kable en temûtû” – “Ölmeden evvel ölünüz” hadisi üzerine tasavvufî bir şerh.
- Şerh-i Risâle-i Gavsiyye – Abdülkâdir-i Geylânî’ye nispet edilen Risâle-i Gavsiyye üzerine bir açıklama eseri.
- Tahkîkāt-ı Fâ’ikiyye ‘alâ Akā’id-i İslâmiyye – İslam akaidine dair derinlemesine incelemeler içeren bir eser.
Bunlara ek olarak 2011 yılında Kuşadası Meksav derneği aracılığı ile basımı yapılan ve Hasan Fehmi KUMANLIOĞLU’nun üzerinde çalıştığı Hacı Fâik Bey’e ait Üç Risale;
- Cila-yı Muhibbin
- Tahkikat-ı Faikiye
- Risale-i Faikiye
yayınlanmıştır.
Bursalı Mehmed Tâhir’in Osmanlı Müellifleri adlı eserine göre Hacı Faik Efendi’nin bu eserler dışında başka telif çalışmaları da bulunmaktadır. Yazılı kaynaklarda adı sıkça geçmese de, Melâmîliğin Balkanlar’daki yayılışı ve sonraki kuşaklara aktarılması hususunda önemli bir şahsiyet olarak kabul edilir.
Özet Tablo
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Adı | Mehmed Fâ’ik Bey |
| Mahlası | Fâ’ik |
| Doğum Yeri | Ustrumca (Kuzey Makedonya) |
| Vefat | 1319/1901, Selanik |
| Defin Yeri | Yenikapı Mevlevîhânesi Haziresi, İstanbul |
| Bağlı Olduğu Yol | Melâmîlik |
| Mürşidi | Seyyid Muhammed Nûru’l-Arabî |
| Eserleri (başlıca) | Ecvibe-i Mutasavvıfâne, Mecmû‘a-i İlâhiyyât, Şerh-i Hadîs-i “Mûtû kable en temûtû”, Şerh-i Risâle-i Gavsiyye, Tahkîkât-ı Fâ’ikiyye |
| Kaynak | Osmanlı Müellifleri (Bursalı Mehmed Tâhir) |
