“Ben söyleyim, ko Allah şaşırtsın”

Hurşit amcadan güzel sözlerden biri de budur. Bir yere davet etmek gerekir birisini, ama belki de gelmesi istenmez. Doğrudan yüzüne söylenmez “gelme” demek. Onun için yarım ağız davet edilir. Arkadan da “ben davet ettim ama, inşallah gelmez” manasına söylenir bu söz. Malumdur ki, “ko” demek “bırak” demektir. Bırak ta Allah onu şaşırtsın da gelmesin.

Burada hem kibarlık var; davet ediliyor, hem de gelmesini istememek var, ko Allah şaşırtsın deniyor. Allah şaşırtsın ifadesi ; Allah o davet edilen kişinin aklına başka bir şey koysun da bizim davetimizden vazgeçsin, gelmesin manasınadır.

Allah şaşırtsın ifadesi şu ayetten alınmış olsa gerek; “Edallehullah” (Casiye, 45/23’ten) = Allah onu şaşırtmış, demektir. “Şaşırtmak,  şaşırmayı kabul edene uygulanır” diyor Ehl-i Sünnet vel’-cemaat alimleri. Yoksa Allah gafurdur, rahimdir, hidayet edicidir.

“Cümle işler (Hep fiiller) Halık’ındır, kul  elinden işlenir,
Emr-i Barî (Hakk’ın emri) olmayınca sanma bir çöp deprenir” 

  dizesinde öne çıkan hakikat, fiillerin işlenişi kul elinden olur, ama hüküm/emir Allah’ındır.

Melamet ehli, bu girift gibi görünen meseleleri ilm-i ledünnü tahsil yoluyla çözmüştür. Edeb-i Muhammedîyi gözeterek, yağdan kıl çekercesine halletmiştir. Fenafillah mertebelerinde  Fail, Mevsuf ve Mevcud  Allah’ı şuhud etmişler, “ölmeden evvel ölme” bahtiyarlığına ermişlerdir. Bekabillah makamlarında ise Fenafillahta soyundukları nisbet fiil, nisbet sıfat ve nisbet vücutlarının yerine Hakk’ın vücud, sıfat ve fiillerini giyinmişlerdir (telebbüs).
Bütün bunlar bir mürşid-i kâmilin gözetiminde gerçekleştirilmiştir. Yoksa, yapılan hiçbir işlem geçerli değildir.

İşte yukarıdaki beyitten anlaşılan budur, bu olmalıdır canlar. Vesselam…

Hasan Fehmi Kumanlıoğlu