Her kime kim dervişlik bağışlana
Kalbi gide pâk ola gümüşlene

Nefesinden müşk ile anber düte
Budağından il ü şâr yemişlene

Yaprağı dertli içün derman ola
Gölgesinde çok kademler işlene

Âşıkın gözü yaşı hem göl ola
Ayağından saz bitip kamışlana

Cümle şair dost bahçesi bülbülü
Yunus Emre arada dürrâclana

1- Her kime kim dervişlik bağışlana
Kalbi gide pâk ola gümüşlene

Her kime ki dervişlik bağışlanırsa, onun geçmez (sahte) bir para gibi silinen ve mâsivâ ile kirlenen gönlü temizlenir. Tevhid ve tecelli ile parlayıp yüksek derecede kaynatılıp arınan gümüş gibi tertemiz olur.

Kişiye “dervişlik bağışlanması” mürşid-i kâmilin mâye-i Muhammedi sırrı taşıyan nefesinden tevhid telkini almasıdır.
Bu tevhid telkini, dünyadaki hiçbir kıymetle ölçülemez.

2- Nefesinden müşk ile anber düte
Budağından il ü şâr yemişlene

Dervişlik bağışlanan kişinin nefesi (tevhidin gücüyle) misk ve anber gibi kokar.
Budağındaki meyvelerinden yani sohbetlerinde açtığı gönül bilgilerinden (ilm-i ledün) şehirler ve beldeler (insanlar) beslenir.

Yunus’un yaşadığı dönemde ve daha sonraları tasavvuf yollarındaki nefs terbiyesiyle ilgili uygulamalardan biri de dervişlerin seyahate gönderilmesidir. Geçici bir süre seyahata aşkı hem tavır ve davranışlarıyla hem de sazlu sözlü zikir meclislerinde söyledikleri ilahilerle dilden gönüle nakleder.

Hak âşıkını hakikat ağacının meyvesi görmesinden maksadı nûl Tapduk ise, dudak Yunus’tur. Yunus Tapduk’ un dilidir. Tevhidin hakikati de öyledir. İslâm’dan gaye de şeriatın hakkı, gittiği beldelere tevhidin kokusunu götürmüş, Tapduk Emre’den tahsil ettiği hakikat ve gönül bilgisini yangına düşen gönüllere aktarmıştır. Dediği budur.

3- Yaprağı dertli içün derman ola
Gölgesinde çok kademler işlene

Hakikat ağacı konumunda olan dervişin yaprağa benzeyen eli manevi dert sahiplerine derman olur. Gölgesinde oturanlar, o Hak âşığının yanında bulunup ondan istifade edenler, hayırlı pek çok işler yaparlar.

4- Âşıkın gözü yaşı hem göl ola
Ayağından saz bitip kamışlana

Hak âşıkının gözünden akan yaşlar göl olur. Ayak bastığı kura ve çorak yerlerden sazlar yetişip kamışlıklar meydana gelir.

Hazret-i İbrahim’in seyahati sırasında oğlu İsmail’in ayağıyla çıkardığı zemzem buna delilidir. Şu hakikattir, âşıkın tevhid yolundaki gayretiyle zuhur eder. Sulak yerlerde biten sazlıklardan yapılan ney de âşıkın şikâyetini değil hikâyesini anlatır. Bu hikâye suyun şahsında âşıkın hikâyesidir.

5- Cümle şair dost bahçesi bülbülü
Yunus Emre arada dürrâclana

Bütün şairler dost bahçesinin bülbülüdür. Yunus Emre arada turaç kuşu gibi garip ve acaip sesler çıkararak dolaşır!

Mustafa Tatcı – Aşk Dilimiz Yunus Emre Kitabından